Den Helder, dinsdag 18 augustus, kort na acht uur. Op het besloten terrein van de marinekazerne draait het gezondheidscentrum zijn gewone ochtend: militairen die binnenlopen voor een spreekuur, fysiotherapie of, deze week, een vaccinatie. Tussen de uniformen lopen twee vrouwen rond die er niet standaard bij horen, te herkennen aan het rode shirt van de Nationale Zorgreserve. Madelon Jonckbloedt en José Wagenaar zijn zorgreservist en doen mee aan de pilot van de Nationale Zorgreserve bij Defensie.
Aan het eind van de dag hebben de twee samen vier ‘bakken’ militairen gezien: marinejargon voor een vaste groep die samen een opleiding bij de Koninklijke Marine doorlopen.
Van GGD-priklijn naar marinekazerne
Madelon is van origine A-verpleegkundige; rugklachten dwongen haar tot afkeuring, maar de zorg bleef trekken. Sinds 2021 vaccineert ze bij de GGD en afgelopen voorjaar nog voor het Rijksvaccinatieprogramma. “Ik vind het gewoon ontzettend leuk om in de zorg te werken”, zegt ze. “Zeker het vaccineren blijft supermooi.” José is doktersassistent, werkte lang op de spoedeisende hulp en is inmiddels gepensioneerd, maar draait ook nog mee in de GGD Najaarscampagne (Covid vaccinatie), net als Madelon. Ze hoorden van GGD-collega’s over het zorgreservistschap en meldden zich. Jose twijfelde wel even of ze wel geschikt was: “Ik zei nog: willen jullie mij wel, ik ben toch al ouder? Maar het antwoord was meteen: zeker, mevrouw!” Dat is ongeveer een jaar geleden. Bij Defensie speelt voor haar nog iets anders mee: “Mijn vader, mijn broers en mijn dochter hebben allemaal bij de Koninklijk Marine gewerkt. En nu mag moeder ook een keer.”
‘Je wordt hier gewoon opgenomen’
Vreemd voelt het geen moment, zeggen beide vrouwen. “Je wordt hier meteen opgenomen en het voelt als collega’s”, zegt Madelon. José: “Je hebt hier fijne collega’s, of ik noem ze inmiddels al collega’s. Je wordt gewoon opgenomen.” De eerste twee bakken, marinejargon voor een vaste groep in dit geval matrozen in opleiding, zijn rond 12 uur gevaccineerd. Tijd voor lunch, de volgende bak staat om 13.00 weer klaar.
“Het werk verschilt inhoudelijk weinig van andere vaccinatieprogramma’s” geeft Madelon aan. “Alleen de doelgroep is nieuw: vooral jonge militairen” terwijl Madelon en José bij de GGD juist met een oudere doelgroep en met kinderen werken. Aan de inzet ging een informatieavond en selectie vooraf, gevolgd door een kennismaking bij Defensie.De administratieve kant viel bij de eerste aanmelding zwaarder uit dan nu, merkte José: “Het aanmelden bij Defensie om als zorgreservist ingezet te kunnen worden op defensieterrein was best veel papierwerk. Dit heeft alles te maken met veiligheid. Vandaag ging alles vlotjes, want alle gegevens en ook bijvoorbeeld de VOG hadden ze al.” Aan wie twijfelt om zorgreservist te worden, hebben beiden maar één boodschap: “Dat moet je doen.”
Zorgreservisten als pioniers bij Defensie
Wat Madelon en José die maandag deden, is onderdeel van een bredere proeftuin waarin de Nationale Zorgreserve en Defensie verkennen of en hoe, zorgreservisten kunnen bijspringen in de militaire gezondheidszorg. Defensie zocht daarvoor zorgreservisten die bereid zijn mee te pionieren, met minstens één dienst op een gezondheidscentrum. De belangstelling was groot: er meldden zich veel meer mensen dan er plek was. Dit jaar is bewust gestart met kleine groepjes per locatie; voor de vaccinatiedagen in Den Helder ging het om vijf zorgreservisten. Vaccineren is daarbij maar één kant van het werk. Op de gezondheidscentra van Defensie gelden dezelfde standaarden als in een ziekenhuis of de VVT-sector, maar de doelgroep is vaak anders: jong, sportief, en fysiek en mentaal vaak flink belast. Dat brengt andere casuïstiek met zich mee en ook de kazerneomgeving zelf maakt het werk voor zorgreservisten uniek.
De proeftuin: van Den Helder tot Aardenburg
De proeftuin speelt zich deze zomer op meer plekken af dan alleen Den Helder. De meeste zorgreservisten zijn ingezet op vaccinatielocaties in Den Helder, Rotterdam en Amsterdam. Daarnaast is een aantal zorgreservisten gestart in het Militair Revalidatie Centrum Aardenburg, waar ze werken in het verpleegcentrum en bij de fysiotherapie. De proeftuin loopt tot eind dit jaar en moet vooral inzicht opleveren: kan een meer duurzame samenwerking tussen de Nationale Zorgreserve en Defensie werken, en op welke manier kunnen zorgreservisten in crisistijd ondersteunen in de gezondheidszorg bij Defensie? Van beide kanten klinken tot dusver overwegend positieve geluiden, bevestigd door een eerste digitale vragenlijst onder deelnemers: ontvangst, begeleiding en communicatie worden zeer positief beoordeeld, al liggen er ook verbeterpunten, bijvoorbeeld rond het administratieve proces. Een eindevaluatie volgt nog. De inzet blijft daarbij vrijwillig: zorgreservisten worden gevraagd bij te springen wanneer de nood bij Defensie hoog is, als achtervang voor het moment dat medisch personeel van Defensie naar het buitenland moet; de zorgreservisten zelf blijven in Nederland.
Terug bij Defensie? ‘Ik help graag’
Voor Madelon en José is deze samenwerking ook geslaagd. Of ze de volgende keer weer meedoen? “Als ze me bellen of ik ingezet kan worden, prima, ik help graag”, zegt Madelon. José: “Zolang ik het kan doen en er plezier in heb, doe ik het zeker.”
