Dag van de Nationale Zorgreserve 2026: Samen weerbaar

 

Samen bouwen we aan onze community

De dag begon met een warm welkom in de serre, waar zorgreservisten elkaar onder het genot van koffie, thee en iets lekkers alvast konden ontmoeten. Complimentenmakers liepen rond om hen in het zonnetje te zetten. 

“Mensen die een helpende hand uitsteken verdienen het zeker om zelf ook gezien te worden.” 

Veel zorgreservisten herkenden elkaar van eerdere bijeenkomsten van de Nationale Zorgreserve of zelfs uit eerdere werkervaring in de zorg. Het belang van die onderlinge verbondenheid werd nog eens benadrukt tijdens de officiële opening van de dag, verzorgd door dagvoorzitter Michel Loeve en Charlotte de Schepper (bestuurder van SES en de Nationale Zorgreserve).

“Met deze dag bouwen we samen verder aan een sterke community, waarin de betrokkenheid en solidariteit van zorgreservisten duidelijk zichtbaar zijn”, vertelde Charlotte. “Jullie vormen samen de oplossing wanneer het erop aankomt. Als er door een crisis schaarste ontstaat in de zorg in Nederland, staan jullie klaar. Dat doen jullie samen." 

 

Van crisis tot inzet: hoe werkt het in de praktijk?

Het programma draaide om een goede voorbereiding van zorgreservisten op crisissituaties. Maar wanneer is er eigenlijk sprake van een crisis waarbij de zorgreserve wordt ingeschakeld? Wat houdt de rol van zorgreservisten precies in? En hoe verloopt het traject van crisis tot daadwerkelijke inzet? Crisiscoördinator Pascal Kastelijn en teamleider Relatie en Contact Fleur Lohman van de Nationale Zorgreserve gaven hier meer inzicht in. Ze sloten af met een duidelijke oproep aan zorgreservisten:

"Op ons online leerplatform staat voor jullie een e-learning Crisisvaardigheden klaar. Doe die! Het bereid je echt voor op je inzet tijdens een crisis."

 

Daag uit die hersenen!

Daarna gingen we nog verder de diepte in. Keynote spreker neuropsycholoog prof. dr. Erik Scherder nam ons op een energieke en toegankelijke manier mee in wat er in ons brein gebeurt tijdens noodsituaties, met de bijbehorende stress en werkdruk. Deze inzichten helpen ons namelijk om ons beter voor te bereiden op crisissituaties. 

Zijn boodschap was duidelijk: “Als je je wilt voorbereiden op een crisis, dan moet je in de tijd ervoor eigenlijk al doen alsof er een crisis is. Met andere woorden: nadenken en jezelf uitdagen, zowel mentaal als fysiek. Superbelangrijk dat je dan al scherp bent en blijft. En als dan die crisis komt, dan ben je goed voorbereid.”

Volgens Erik Scherder zorgt je brein actief en gezond houden voor scherpere focus, betere samenwerking en meer vitaliteit. Enorm waardevol tijdens een inzet in crisistijd. Dit begint volgens hem bij een gezonde leefstijl, met voldoende beweging. Zo adviseert de neuropsycholoog om na elke 30 minuten zitten minstens 3 minuten te bewegen, bijvoorbeeld door te squatten. En dat bleef niet bij theorie: de hele zaal deed enthousiast mee. 

 

Leren hoe je reageert tijdens crisissituaties

De workshophouders van Empa Trainingen gaven een theatersessie over omgaan met spanningen en agressie. Zij benadrukten dat het belangrijk is om te weten hoe je reageert op spanning en welke fysieke stressreactie bij jou optreedt: ga je vechten, vluchten of bevries je? "Geen van deze reacties is goed of fout, maar door dit van jezelf en van elkaar te weten, kun je in crisissituaties beter inschatten wat je aan elkaar hebt". 

Om deze reactie uit te lokken, voerden de trainers een spanningscontrole-oefening uit, waarbij de spanning bewust werd opgebouwd. Ze liepen langs de deelnemers en kwamen stap voor stap dichterbij, terwijl deelnemers opmerkten wat er in hen gebeurde en bleven staan tot het moment waarop hun grens werd bereikt. Tussen de rondes door kregen zij handvatten aangereikt om hun brein, en daarmee zichzelf, weer tot rust te brengen.

Ook tijdens de workshop Medisch handelen in acute noodsituaties, verzorgd door Condor Arnhem OT, werden de primaire reacties van zorgreservisten geprikkeld. Zij gingen actief aan de slag met eerstehulpverlening.

De sessie begon met een video waarin een man zichzelf tijdens het frezen in zijn hand sneed. Toen deze persoon daarna de ruimte binnenkwam met een bebloede hand (met nepbloed), oogde dat zo realistisch dat de zorgreservisten direct in actie kwamen. Hoewel het om een fictieve situatie ging, werd de urgentie meteen gevoeld en werd er adequaat gehandeld. Precies dat is wat je wilt in crisissituaties. 

Na afloop evalueerden ze gezamenlijk hoe er was gehandeld. Vervolgens maakten de trainers de zorgreservisten vertrouwd met de MARCH-methode voor effectieve eerstehulpverlening: Massive bleeding, Airway, Respitory, Circulation, Hypothermia, om zo goed mogelijk voorbereid te zijn bij acute noodsituaties.

“Ik ben onder de indruk van alle kennis en kunde die zorgreservisten meebrachten in de workshops. We onderschatten onszelf soms; we kunnen veel meer dan we denken”

 

Zorg voor een ander begint bij zorg voor jezelf

Reacties zoals vechten, vluchten of bevriezen, maar ook piekeren, herbelevingen, gevoelens van schaamte of frustratie, slaapproblemen en spierspanning. Dit zijn allemaal normale en menselijke reacties op ingrijpende, abnormale situaties zoals crises. Mensen zijn van nature veerkrachtig en zelfredzaam; de meeste mensen herstellen hier uiteindelijk van.

Als zorgreservist kun je tijdens crisissituaties geconfronteerd worden met moreel belastende en ingrijpende gebeurtenissen. In twee workshops gingen trainers van ARQ IVP hier dieper op in, met speciale aandacht voor zelfzorg en nazorg tijdens en na zulke situaties. De opgedane inzichten waren gericht op het versterken van jouw welbevinden, weerbaarheid en duurzame inzetbaarheid als zorgreservist.

De belangrijkste boodschap: zorg bij je inzet voor hersteltijd en ontspanning. In lijn met de inzichten van Erik Scherder werd benadrukt hoe belangrijk het is om je brein fit te houden, zodat je in crisistijd goede beslissingen kunt nemen en mentaal weerbaar blijft. Tot slot werd het belang van een sterk team onderstreept. Ondersteun elkaar door waar nodig taken over te nemen, open te zijn over hoe het met je gaat, actief te werken aan teambuilding en signalen bij elkaar te herkennen. Neem daarnaast de ruimte om samen terug te kijken op wat er is gebeurd. 

 

Kansen en risico’s van digitale technologie

Als zorgreservist is het belangrijk om kennis en vaardigheden actueel te houden. Digitale weerbaarheid vormt daarin een onmisbaar onderdeel. In een interactieve workshop van Condor Arnhem OT werden we meegenomen in de wereld van digitale veiligheid. Aan de hand van actuele en herkenbare voorbeelden kregen we inzicht in dreigingen zoals doxing, openbare wifi-netwerken, deepfakes en cyberaanvallen. Ook leerden we hoe eenvoudig kwaadwillenden gevoelige informatie kunnen achterhalen. De workshop richtte zich op bewustwording van onze eigen digitale footprint én op praktische toepasbaarheid, met laagdrempelige handvatten om onze digitale weerbaarheid te vergroten. 

“Door de workshop digitale weerbaarheid ben ik me veel bewuster geworden van digitale risico’s. Ik realiseer me hoe makkelijk je bijvoorbeeld gehackt kunt worden. Deze dag heeft me daardoor ook persoonlijk weerbaarder gemaakt.”

Ook werden de positieve kanten en de mogelijkheden van digitale technologie voor leren en trainen belicht. Tijdens de workshop ‘Keuzemomenten en reanimeren: leren met een VR-bril’, verzorgd door Fontys Hogeschool, maakten we kennis met realistische VR-scenario’s waarin zorgprofessionals in opleiding oefenen met acute situaties in de zorg. Met behulp van een VR-bril ervaarden we zelf deze interactieve scenario’s en kregen we inzicht in hoe realistisch gesimuleerde situaties bijdragen aan het leerproces.

Daarnaast zagen we hoe een reanimatiepop via holografische projectie virtueel tot leven komt. Deze innovatieve leervorm sluit goed aan bij het onderhouden van vaardigheden van zorgreservisten.

 

Samen maken we het verschil 

Tijdens de afsluiting van het programma haalde Charlotte de Schepper twee mooie uitspraken van zorgreservisten aan die voor haar de essentie van de dag perfect samenvatten: “Het voelt zo goed om vandaag samen te zijn” en “We zijn samen veel weerbaarder dan we misschien zelf denken”.

“Het is fantastisch om deze dag samen mee te maken en die saamhorigheid te voelen”, vertelde Charlotte. “De mooie gesprekken die we vandaag met jullie hebben gevoerd, geven ons als Nationale Zorgreserve veel energie om verder te gaan. Jullie ideeën en ervaringen zijn enorm waardevol, ook na vandaag blijven die meer dan welkom.” Ze voegde daaraan toe: “Als ik zie wie hier vandaag samenkomen, wat er in de workshops gebeurt en hoe jullie je blijven ontwikkelen via cursussen en trainingen, dan heb ik er alle vertrouwen in. Als het erop aankomt, dan staan we er voor de zorg.” 

 

Aftermovie Dag van de Nationale Zorgreserve 2026

Nog even terugblikken of nagenieten? Of kon je er niet bij zijn? Bekijk dan hier de aftermovie.

 

 

Fotografie: Jostijn Ligtvoet